Κύριε Πρόεδρε, Κώστα Σημίτη, αγαπητοί συνάδελφοι,
………… Όπως είπε και ο Θόδωρος Πάγκαλος, τον οποίο και ευχαριστώ για τη δουλειά που έχει κάνει όπως και όλους τους όλους που συμμετείχαν στην Επιτροπή την οποία δημιουργήσαμε, η δουλειά για το Σύνταγμα εντάσσεται για μας σε μια συνολικότερη στρατηγική για τη χώρα, σε ένα συνολικότερο σχέδιο μέσα από τις αξίες τις οποίες εμείς πρεσβεύουμε.

Για μας, για το ΠΑΣΟΚ η συζήτηση για το Σύνταγμα οφείλει να γίνει με συναίσθηση αυτής της ευθύνης και με το βλέμμα στο μέλλον.

Τη στάση αυτή κρατήσαμε ως κοινοβουλευτική πλειοψηφία κατά τις αναθεωρήσεις του ‘86 και του 2001, στάση ευθύνης, που θα κρατήσουμε και κατά τη διάρκεια αυτής της αναθεώρησης.

Μια στάση ευθύνης που ουσιαστικά θα λέει στον ελληνικό λαό, πως στις επόμενες εκλογές ένα από τα βασικά διλήμματα θα είναι, ποιον θέλετε για να διασφαλίσει το κράτος δικαίου, να σεβαστεί το κράτος δικαίου και μάλιστα στο ύψιστο σημείο του Συντάγματος. Και σ’ αυτό είμαι σίγουρος ότι, ο ελληνικός λαός θα πει, το Κόμμα και το Κίνημα που μπορεί να διασφαλίσει τους δημοκρατικούς θεσμούς, και να σεβαστεί τους δημοκρατικούς θεσμούς είναι το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα.

Διότι πρώτη υποχρέωσή μας, φίλες και φίλοι, δεν είναι να αναθεωρούμε για την αναθεώρηση. Είναι να υπερασπιστούμε τους θεσμούς. Είναι να υπερασπιστούμε το Σύνταγμα όταν παραβιάζεται. Και το Ελληνικό Σύνταγμα παραβιάστηκε στην υπόθεση των υποκλοπών. Το Σύνταγμα παραβιάστηκε στην υπόθεση των Πακιστανών. Όσο συγκαλύπτει αυτές τις υποθέσεις ο κ. Καραμανλής, συνεχίζεται η παραβίαση του Συντάγματος.

Δύο και πλέον χρόνια, η Νέα Δημοκρατία έχει αποκαλυφθεί ότι, είναι αδύνατον να σεβαστεί το Σύνταγμα. Είναι σεβασμός του Συντάγματος η απαξίωση του ΑΣΕΠ; Η απαξίωση των Ανεξάρτητων Αρχών; Είναι σεβασμός του Συντάγματος ο έλεγχος που επιχειρείται στη Δικαιοσύνη; Είναι σεβασμός του Συντάγματος το ότι η Κοινοβουλευτική μας Ομάδα έχει έναν Βουλευτή λιγότερο απ’ αυτούς που εξέλεξε ο ελληνικός λαός; Είναι σεβασμός του Συντάγματος ο αποχαρακτηρισμός των δασικών εκτάσεων που επιχειρεί η κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας με την πρόταση αναθεώρησης που καταθέτει; Είναι η αποκορύφωση της πελατειακής λογικής που υποθηκεύει το μέλλον των παιδιών, υποθηκεύει το μέλλον του περιβάλλοντος, υποθηκεύει το μέλλον της χώρας.

Γι’ αυτό εμείς δεν είναι δυνατόν να συμφωνήσουμε με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για το άρθρο 24. Εμείς βάζουμε στο επίκεντρο της δικής μας πρότασης τον πολίτη. Να ενισχύσουμε τα δικαιώματά του, το ρόλο του, στο πολιτικό σύστημα. Να διευρυνθούν οι δυνατότητές τους. Να απελευθερωθούν δυνάμεις της ελληνικής κοινωνίας και να ανοίξουν νέοι δρόμοι.

Και έρχομαι στις προτάσεις μας που είχαν σκιαγραφηθεί και από ομιλία μου προ περίπου ενός μηνός και που τώρα έχουν πάρει τη μορφή με την οποία θα κατατεθούν.

Η πρώτη δέσμη προτάσεων, αφορά στα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Πρώτον, καθοριστικός ρόλος του σύγχρονου κοινωνικού κράτους είναι η διασφάλιση των βασικών παραμέτρων ποιότητας ζωής για τους πολίτες. Άρα λοιπόν, η διασφάλιση ενός ελάχιστου εγγυημένου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης, αποτελεί για μας αίτημα των καιρών.

Προτείνουμε την εισαγωγή μιας γενικής ρήτρας στο άρθρο 21 για τη διασφάλιση από το κράτος ενός ελάχιστου εγγυημένου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης. Ενός ελάχιστου, δηλαδή, επιπέδου ποιότητας ζωής για τους πολίτες. Αυτό βεβαίως, μπορεί να εμπεριέχει και την έννοια του ελάχιστου εισοδήματος.

Δεύτερον. Εισαγωγή συνταγματικής πρόβλεψης σχετικά με τα δικαιώματα των αλλοδαπών που μένουν νόμιμα στη χώρα μας. Αυτό πια, αποτελεί αναγκαιότητα, διότι η Ελλάδα έχει γίνει σημαντική χώρα υποδοχής μεταναστών και οφείλουμε να κατοχυρώσουμε θεσμικά τη θέση τους στην κατεύθυνση της ενσωμάτωσής τους στην ελληνική κοινωνία.

Είναι μια πρωτοποριακή πρόταση και θα ήταν πράγματι καινοτομία και σε σχέση και με τα Συντάγματα άλλων χωρών. Η υπόθεση των Πακιστανών μας έπεισε νομίζω όλους πόσο απαραίτητη θα ήταν συμβολικά αλλά και ουσιαστικά μια προσθήκη, μια τέτοια προστασία των δικαιωμάτων τους.

Τρίτον. Προτείνουμε την κατάργηση της απαγόρευσης του προσηλυτισμού στο άρθρο 13.

Θα έχουμε τη δυνατότητα στα θέματα που αφορούν τις σχέσεις κράτους Εκκλησίας, να έχουμε συναντήσεις και με την Εκκλησία της Ελλάδος. Ήδη νομίζω έχουν οργανωθεί οι πρώτες συναντήσεις από την κα Δαμανάκη και θα ακολουθήσουν και άλλες για να συζητηθούν και οι δικές μας προτάσεις για το Σύνταγμα.

Καταθέτουμε όμως τις εξής. Η συνταγματική απαγόρευση του προσηλυτισμού δεν αρμόζει σε ένα σύγχρονο κράτος δικαίου. Είναι ώριμη από καιρό η κατάργησή του. Αλλά και η αντικατάσταση του θρησκευτικού όρκου στα άρθρα 13, 33 και 59 είναι επίσης ώριμο αίτημα που υποστηρίζεται τόσο συνταγματικά, όσο και θεολογικά.

Προτείνουμε επίσης, την εισαγωγή ερμηνευτικής δήλωσης στο άρθρο 3 για την αποσαφήνιση του όρου «επικρατούσα θρησκεία» προς την κατεύθυνση της έμφασης των αναγνωριζομένων ήδη διακριτών ρόλων Κράτους και Εκκλησίας, αλλά και του απολύτου σεβασμού της θρησκευτικής ελευθερίας και ισότητας.

Η ύπαρξη διακριτών ρόλων πολιτείας και Εκκλησίας δεν σημαίνει βεβαίως σε καμία περίπτωση αντιπαλότητα. Θα έλεγα, το αντίθετο. Η ύπαρξη και η αποσαφήνιση διακριτικών ρόλο είναι επωφελής και για τους πολίτες και για τους πιστούς.
Τέταρτον. Στο ζήτημα του βασικού μετόχου, το ΠΑΣΟΚ επιμένει στη διαφάνεια, την πολυφωνία και την αποτροπή της συγκέντρωσης των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Προτείνουμε τη συμπλήρωση της σχετικής παραγράφου με αναφορά στις αρχές της ανεξαρτησίας των Μέσων Ενημέρωσης από την οικονομική και πολιτική εξουσία, αλλά και τη διασφάλιση της πρόσβασης των κοινωνικών και πολιτικών ομάδων με σεβασμό προς την πολυμέρεια.

Πέμπτον. Για το ΠΑΣΟΚ η αναθεώρηση του άρθρου 16 θα βασιστεί σε δυο άξονες.

Πρώτον, και γι’ αυτό έχουμε διαφωνία με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η πολιτεία οφείλει πρώτα απ’ όλα, να ενισχύσει περαιτέρω και κατά προτεραιότητα το Δημόσιο Πανεπιστήμιο και να εξασφαλίσει την αυτοδιοίκηση και την αυτοτέλειά του.

Δεύτερον, η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων πρέπει να οριοθετηθεί, να ελεγχθεί δηλαδή συστηματικά, με βάση μια σειρά αυστηρών εγγυήσεων που θα είναι αντίστοιχες προς τις εγγυήσεις και για τα δημόσια ΑΕΙ.

Επιπλέον πρέπει να προβλεφθεί ρητά στο Σύνταγμα, ότι τα μη κρατικά πανεπιστήμια θα μπορούν να λάβουν αποκλειστικά τη μορφή των μη κερδοσκοπικών φορέων. Πιστεύω ότι, έτσι εξασφαλίζεται ο δημόσιος έλεγχος και στο μη κρατικό εκπαιδευτικό χώρο, που σήμερα λείπει. Διότι όπως είπα και στη Βουλή πριν από λίγες μέρες, η μη πρόβλεψη στο Σύνταγμα, ουσιαστικά ευνουχίζει το κράτος από τη δυνατότητα του να νομοθετήσει για να βάλει μια σειρά σε μία αταξία, αν θέλετε, σε μία αναρχία που υπάρχει στο χώρο των μη κρατικών Πανεπιστημίων και σ’ αυτήν την περίπτωση και κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων στη χώρα μας.

Τα Ιδρύματα αυτά θα υπάγονται σε μια εποπτεία από το κράτος με σκοπό τη διασφάλιση παροχής ανώτατης εκπαίδευσης υψηλού επιπέδου, και την εγγύηση των αρχών της ακαδημαϊκής ελευθερίας, της ελευθερίας της διδασκαλίας και της πλήρους αυτοδιοίκησης.

Αυστηρός στόχος της νέας ρύθμισης πρέπει να είναι η δημιουργία ενός εθνικού συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης, ώστε να μπορεί να υπάρχει και αλληλουχία και η απαραίτητη συνεργασία.

Τέλος προτείνουμε στην αναθεώρηση της παραγράφου 2, του άρθρου 16 με την προσθήκη εκεί που μιλάει για θρησκευτική συνείδηση, της φράσης: «ανάπτυξη της ανθρωπιστικής, κοινωνικής και δημοκρατικής συνείδησης ως σκοπού της παιδείας».

Η δεύτερη δέσμη προτάσεων αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας.

Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε το ρόλο του πολίτη στο πολιτικό σύστημα, εισάγοντας νέους θεσμούς άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας, ενισχύοντας τους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Πρώτον, προτείνουμε την ενίσχυση θεσμών άμεσης δημοκρατίας, όπως το δημοψήφισμα.

Με την κρίση της πολιτικής, που πολύ συχνά συνδέεται και με την κρίση του θεσμού ή των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, καθίσταται επίκαιρο και κρίσιμο το ζήτημα της εισαγωγής νέων μορφών συμμετοχής, νέων μορφών ενεργοποίησης των πολιτών ή ενεργοποίησης ανενεργών θεσμών και νέων θεσμών άμεσης δημοκρατίας.

Γι’ αυτό, είναι αναγκαίο να επέλθουν αλλαγές, προκειμένου να ενεργοποιηθεί ένας θεμελιώδης δημοκρατικός θεσμός, το δημοψήφισμα, που ουσιαστικά έχει μείνει ανενεργός επί 32 χρόνια.

Προς την κατεύθυνση αυτή προτείνουμε, τη μείωση της αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 του όλου αριθμού των βουλευτών που απαιτείται προκειμένου να προκηρυχθεί δημοψήφισμα για σοβαρό κοινωνικό θέμα.

Προτείνουμε επίσης, την προσθήκη νέας διάταξης, σύμφωνα με την οποία η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά, να μπορεί να προταθεί στη Βουλή όχι μόνο από έναν αριθμό βουλευτών, αλλά και από έναν αριθμό πολιτών. Προτείνουμε το 5% του εκλογικού σώματος προκειμένου να μπορούν οι πολίτες να προτείνουν προς τη Βουλή να πάρει απόφαση για δημοψήφισμα για συγκεκριμένο θέμα.

Δεύτερον, την εισαγωγή στο άρθρο 73 της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Δηλαδή, τη δυνατότητα ενός αριθμού πολιτών να προτείνουν προς τη Βουλή την εισαγωγή ενός νόμου. Σύμφωνα μ’ αυτήν, ένας αριθμός πολιτών -εδώ δίνουμε ως ενδεικτικό παράδειγμα το 3% του εκλογικού σώματος- να μπορεί να υποβάλει στη Βουλή πρόταση νόμου και η Βουλή να υποχρεούται να συζητήσει την πρόταση αυτή.

Τρίτον, προτείνουμε τη συνταγματική κατοχύρωση του ρόλου της Κοινωνίας των Πολιτών και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.
Προτείνουμε τη ρητή αναγνώριση και κατοχύρωση του ενεργού ρόλου της συμμετοχής των ενώσεων πολιτών στην επιδίωξη κοινωνικών σκοπών και την προώθηση του ευρύτερου δημόσιου και κοινωνικού συμφέροντος.
Έτσι, με την προσθήκη ειδικής φράσης στο άρθρο 5, θα πρέπει να αποτυπώνεται ο καθοριστικός ρόλος της Κοινωνίας των Πολιτών, μέσων των Ενώσεων Πολιτών, στη διαμόρφωση του κοινωνικού γίγνεσθαι.

Τέταρτον, το ΠΑΣΟΚ επαναφέρει τη θέση που στήριξε κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος το 2001, για αναθεώρηση του άρθρου 32 στην κατεύθυνση της αποσύνδεσης της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από την απειλή διάλυσης της Βουλής.

Το ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζει την ανάγκη να διαμορφώνονται ευρύτατες συναινέσεις γύρω από ένα θεσμό που συμβολίζει την ενότητα του έθνους και της κοινωνίας και την ανάγκη για τη συμμετοχή του πολίτη σε κρίσιμες αποφάσεις.

Στη βάση αυτή, προτείνουμε προς συζήτηση, την άμεση εκλογή, την κοινοβουλευτική ή συνδυασμό τους, με στόχο να αποκλείσουμε την διάλυση της Βουλής κατά την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η δε πρόταση που καταθέσαμε για την άμεση εκλογή του Προέδρου φαίνεται να έχει και ευρύτερη αποδοχή στην κοινή γνώμη. Υπάρχει ταυτόχρονα βεβαίως και προβληματισμός ο οποίος αναπτύσσεται και τον οποίον και εγώ κατανοώ.

Πέμπτον, το δικαίωμα του εκλέγεσθαι στα 21.

Προτείνουμε τη μείωση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι από τα 25 στα 21 και βεβαίως, το εκλέγειν στα 18. Το ΠΑΣΟΚ εμπιστεύεται τη νέα γενιά, επιθυμεί την ενίσχυση της συμμετοχής της νέας γενιάς στα κοινά και θεωρεί κρίσιμη για το πολιτικό μας σύστημα την καλλιέργεια της δημοκρατικής συνείδησης.

Έρχομαι τώρα, στο μείζον ζήτημα της ενίσχυσης της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, του ρόλου της Βουλής και του βουλευτή. Κατ’ αρχήν οφείλω να επαναλάβω σήμερα κάτι που ήλπιζα, ότι θα ήταν κατανοητό στον κύριο πρωθυπουργό. Μιλώντας πριν από ένα μήνα για το πλαίσιο των προτάσεών μας, αναφέρθηκα στην πρόταση του κ. Καραμανλή για αύξηση του αριθμού των βουλευτών Επικρατείας. Είπα επί λέξει: «Δεν απαντά στην πρόκληση». Είπα επί λέξει, «είναι οπισθοδρόμηση». Απ’ αυτό, μια μέρα μετά, ο κ. Καραμανλής εξέλαβε ότι συμφώνησα με την πρότασή του. Θέλω να επαναλάβω ρητά, ότι εμείς δεν προτείνουμε την αύξηση του αριθμού των βουλευτών Επικρατείας. Για μας είναι κάτι άλλο, το οποίο θεωρούμε πολύ πιο σημαντικό. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα εκλογικό σύστημα -αναφέρθηκα μάλιστα σε ένα μικτό σύστημα που δίνει μεγαλύτερες δυνατότητες στους πολίτες- που οδηγεί τα κόμματα στην ενίσχυση της εσωκομματικής δημοκρατίας, που ενισχύει τη διαφάνεια στη σχέση βουλευτή και πολίτη, που ενισχύει την περιφέρεια.

Την περιφέρεια βεβαίως, όπως εμείς την οραματιζόμαστε και στο πρόγραμμά μας, τη νέα περιφέρεια που θα έχει αρμοδιότητες, εκλεγμένο Περιφερειάρχη, με την αποκέντρωση της εξουσίας προς την περιφέρεια, που ελαχιστοποιεί την κρισιμότητα του πολιτικού χρήματος.

Αυτή είναι μία βασική απάντηση σε όλη τη διαπλοκολογία στην οποία αναφέρεται η Νέα Δημοκρατία σχετικά με το θέμα του «Βασικού Μετόχου», μια απάντηση που θωρακίζει το βουλευτή από την καχυποψία της εξάρτησης από την οικονομική ή την επικοινωνιακή εξουσία, που διασφαλίζει την αυτονομία της πολιτικής.

Είναι αυτό το εκλογικό σύστημα που έχει ανάγκη η χώρα και είναι αυτό που μπορούμε να κάνουμε πράξη και τώρα. Αυτή είναι η πρόκληση στον κ. Καραμανλή και είναι ανοιχτή. Φοβάμαι όμως, ότι αυτός θα προτιμήσει τους βουλευτές Επικρατείας.

Έκτον, για την ενίσχυση του ρόλου της Βουλής ιδιαίτερα έναντι της κυβέρνησης, προτείνουμε τη ρητή κατοχύρωση της αρμοδιότητας εποπτείας και ελέγχου της Βουλής και επί των Ανεξάρτητων Αρχών που δεν προβλέπονται από το ίδιο το Σύνταγμα, αλλά έχουν συσταθεί με νόμο.

Προτείνουμε επίσης, να προστεθεί νέα παράγραφος στο άρθρο 68, για την ακρόαση όσων πρόκειται να επιλεγούν από τα αρμόδια κυβερνητικά όργανα για τις θέσεις των αρχηγών των τεσσάρων επιτελείων των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Θα έρχονται στη Βουλή για να υπάρχει ακρόαση, και να υπάρξει τελική επιλογή βεβαίως από την κυβέρνηση.

Έβδομον, αναθεώρηση του άρθρου 79 και την κατάργηση της διαδικασίας των κωδικών ως προς την ψήφιση του προϋπολογισμού.

Η Βουλή πρέπει να έχει την αρμοδιότητα τροποποίησης των επιμέρους προβλέψεων του προϋπολογισμού. Αυτό θα οδηγήσει σε μια νέα μέθοδο κατάρτισης του ίδιου του σχεδίου του προϋπολογισμού, έτσι ώστε να υπάρχει ουσιαστική πολιτική συζήτηση και για τα επιμέρους ζητήματα, θα υπάρχει κοινωνική διαφάνεια, αλλά και ορθολογικότερη δημοσιονομική διαχείριση.

Όγδοον, αναθεώρηση του άρθρου 90 για την πρόβλεψη συμμετοχής της Βουλής στην επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης, χωρίς θα θίγεται η τελική αρμοδιότητα του Υπουργικού Συμβουλίου.

Προτείνουμε την ακρόαση των προτεινομένων από την Βουλή που θα καταστήσει πιο ουσιαστική τη διερεύνηση και αξιολόγηση της προσωπικότητας των δικαστικών λειτουργών, που πρόκειται να καταλάβουν τις κορυφαίες θέσεις της δικαιοσύνης.

Δίνουμε ρόλο στο Κοινοβούλιο, δίνουμε ρόλο σ’ αυτό το όργανο δημοκρατίας να αξιολογήσει μέσα από την ακρόαση τους δικαστικούς λειτουργούς που αύριο θα αναλάβουν τις ανώτατες θέσεις.
Τρίτη δέσμη προτάσεων. Ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης.

Πρώτον, προτείνουμε, να αποτυπωθεί στο άρθρο 102 ο διττός ρόλος της Αυτοδιοίκησης, ως συμμετοχικού θεσμού και έκφρασης της τοπικής αυτονομίας, αλλά και ως αναπόσπαστου τμήματος του πολιτικού και διοικητικού συστήματος της χώρας.

Στις δημόσιες υποθέσεις που μπορούν να αποτελούν αρμοδιότητα των ΟΤΑ, μπορούν να περιλαμβάνονται και οι ρυθμιστικές αρμοδιότητες για το χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, καθώς και για άλλη δημόσια πολιτική τοπικής και περιφερειακής κλίμακας. Αυτό θα μας επιτρέψει ουσιαστικά να μεταφέρουμε σοβαρές εξουσίες, αρμοδιότητες και δυνατότητες τοπικής νομοθέτησης για τη λειτουργία πάρα πολλών υπηρεσιών κοντά στη καθημερινότητα του πολίτη.

Προτείνουμε ακόμα, να αποτυπωθεί με σαφήνεια και πληρότητα στο Σύνταγμα, μια νέα οργανωτική δομή, με καθιέρωση της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης ως δεύτερου βαθμού με ρητή αναφορά όμως, στο ότι θα συμπεριλαμβάνει και τις υφιστάμενες Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις.

Η οικονομική αυτοτέλεια και οι πόροι των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την εκπλήρωση της αποστολής τους και την αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων τους διασφαλίζονται με τη λήψη των αναγκαίων νομοθετικών κανονιστικών και δημοσιονομικών μέτρων.

Δεν νοείται οποιαδήποτε ανάθεση ή μεταφορά αρμοδιοτήτων προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, χωρίς ταυτόχρονη διασφάλιση στον ίδιο νόμο ή στην ίδια κανονιστική πράξη που την προβλέπουν, των αναγκαίων πόρων.

Δεύτερον, προτείνουμε να προβλέπεται ρητά στο άρθρο 73, ότι τα νομοσχέδια και οι προτάσεις νόμων για θέματα Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα συνοδεύονται από σχετική γνώμη των θεσμικών εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τρίτον, προτείνουμε να γίνει αυτοτελής διάταξη ή αναφορά στις νησιώτικες περιοχές και να συμπληρωθεί με τις ορεινές περιοχές. Προτείνουμε την κατοχύρωση της αρχής της εγγύτητας, ώστε να προσλάβει νέα ποιότητα και λειτουργία το διοικητικό σύστημα της χώρας.

Σύμφωνα με αυτήν οι αρμοδιότητες της διοίκησης ασκούνται κατά προτίμηση από τα πλησιέστερα στους πολίτες όργανα, αυτή πρέπει να είναι βασική μας αρχή, καθώς και ρητή αναφορά και στις αρχές της διαφάνειας, της διαβούλευσης και της λογοδοσίας, ώστε να διατρέχουν ως αρχές τη δομή και τη λειτουργία του διοικητικού συστήματος.

Τέλος προτείνουμε να προστεθεί Προοίμιο, κάτι που έχουν πολλά άλλα Συντάγματα, στο οποίο θα γίνεται αναφορά στις αξίες μας, στην ταυτότητά μας, στον πολιτισμό μας, στη γλώσσα μας, στη θέση μας στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Ένα προοίμιο που θα αναφέρεται στις δικές μας αξίες, στον ελληνισμό και την Ελλάδα, με αφετηρία τις ιδέες του Ρήγα Φεραίου.

Ένα προοίμιο που θα μιλάει για την ταυτότητά μας στη σύγχρονη εποχή, την αντίληψή μας για τους αλλοδαπούς συμπολίτες μας, την παράδοση του Ισοκράτη.

Ένα προοίμιο που θα αναφέρεται στις γενιές που μας παρέδωσαν με τους αγώνες τους μια Πολιτεία ελεύθερη και την ευθύνη μας απέναντι στις γενιές που έρχονται.

Για τη διασφάλιση μιας ανάπτυξης βιώσιμης, ανθρώπινης και την υποχρέωση να δώσουμε στις επόμενες γενιές το φυσικό περιβάλλον που μας άφησαν οι προηγούμενες.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Όπως ειπώθηκε και προηγουμένως, η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι απαραίτητη για να λειτουργήσει το κράτος. Κάθε προσπάθεια σύνδεσης των δύο, επιβεβαιώνει την προσπάθεια της κυβέρνησης, αντί να ασχοληθεί σοβαρά είτε με την κυβέρνηση και τον τόπο, είτε ακόμα και με το Σύνταγμα, να ρίχνει στάχτη στα μάτια των Ελλήνων και να κατασκευάζει άλλοθι.

Το είπαμε και θα το ξαναπούμε, η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας αφορά τους λίγους και τους «ημέτερους». Εξυπηρετεί μια πελατειακή λογική. Γεννήθηκε μέσα από μια πολιτική αντίληψη της δεξιάς για την ολιγαρχία, για περισσότερο συγκεντρωτισμό, για περισσότερη εξουσία για την εξουσία, για περισσότερο πελατειακό κράτος.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του κράτους, είναι όμως ευκαιρία να πούμε εμείς προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να πάει αυτή η χώρα.

Η Νέα Δημοκρατία επέλεξε το δρόμο της συντήρησης. Εμείς επιλέγουμε το δρόμο της προόδου. Επιλέγουμε να δώσουμε δικαιώματα στον πολίτη και να τον φέρουμε στο επίκεντρο των πολιτικών διαδικασιών.

Η πρόταση που σήμερα καταθέτουμε στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και στην κρίση του ελληνικού λαού είναι προϊόν μιας συλλογικής προσπάθειας. Αποτυπώνει τη δουλειά που έγινε στην Επιτροπή Αναθεώρησης και τις Ομάδες Εργασίας της. Συμπεριλαμβάνει τη συμβολή των μελών της Κοινοβουλευτικής μας Ομάδας και του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ, πολλών επιστημόνων και προσωπικοτήτων που εργάστηκαν μαζί μας.

Θέλω να σας ευχαριστήσω όλους, θέλω να ευχαριστήσω και το Θόδωρο Πάγκαλο που είχε την ευθύνη για τον συντονισμό και την τελική σύνθεση.

Η κατάθεση της πρότασής μας και η έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, σηματοδοτεί την αφετηρία ενός νέου αναθεωρητικού εγχειρήματος.

Όλοι θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε, να εμπλουτίσουμε και να βελτιώσουμε τις προτάσεις μας. Στόχος μας είναι να συνδέσουμε την κοινοβουλευτική διαδικασία με την κοινωνία. Μέσα από έναν ανοιχτό και ουσιαστικό διάλογο. Να αξιοποιήσουμε κάθε άποψη, κάθε κριτική, όλες τις δημιουργικές ιδέες.

Γιατί είναι προφανές ότι, ο διάλογός μας δεν σταματά σήμερα εδώ. Για μας ο διάλογος είναι δύναμη, όχι αδυναμία. Θα συνεχιστεί και στη Βουλή και στην κοινωνία με τους πολίτες, μέχρι βεβαίως την τελική φάση της αναθεώρησης.

Για μας ο διάλογος είναι πλούτος κι αυτή την κουλτούρα του διαλόγου δεν μπορεί να την κατανοήσει η Νέα Δημοκρατία. Δεν μπορούν να την κατανοήσουν όσοι εμφανίζουν κάθε συζήτηση σαν αδιέξοδη αντιπαράθεση που δημιουργεί προβλήματα.

Καθένας από μας γνωρίζει τα όρια και οι πολίτες καταλαβαίνουν τι είναι ουσιαστική συμβολή και γόνιμη προσφορά, όπως βεβαίως και το αντίθετο.

Ο διάλογος δεν πρέπει να αποπροσανατολίσει από τα πραγματικά προβλήματα των πολιτών, που είναι πολλά και περιμένει ο ελληνικός λαός, όπως το κάνουμε, να σκύβουμε καθημερινά πάνω στα προβλήματα αυτά και να δίνουμε προοπτικές και λύσεις.

Ούτε όμως πρέπει να υπονομεύει την ίδια την έννοια του διαλόγου. Πρέπει να ενισχύει αυτή την κουλτούρα διαλόγου.

Εμείς τιμούμε δεκαετίες αγώνων παλαιότερων γενιών που αγωνίστηκαν, κινδύνευσαν, θυσιάστηκαν για κάθε μία λέξη του Συντάγματός μας. Αυτή είναι η βαριά κληρονομιά της δημοκρατικής μας παράταξης, αυτή είναι η κληρονομιά που όλοι μας, οι περισσότεροι από μας θυμούνται, του συνθήματος «1-1-4».

Κοιτάμε στο μέλλον, τολμάμε ριζοσπαστικές τομές, ανοίγουμε δρόμους για τις επόμενες γενιές.

Από την εποχή του Ρήγα Φεραίου μέχρι σήμερα, το Σύνταγμα είναι για μας και τη δημοκρατική παράταξη, πεδίο αγώνα, ευθύνης, για τις ελευθερίες και τα δικαιώματα του ελληνικού λαού.

Η επόμενη Βουλή θα είναι Βουλή Αναθεωρητική. Αυτό μεγαλώνει την ευθύνη, μεγαλώνει ακόμα περισσότερο την ευθύνη μας το προοδευτικό κίνημα, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα να κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Και ενωμένοι θα κερδίσουμε τις επόμενες εκλογές. Η μεγάλη παράταξη με τη συναίσθηση των ευθυνών της και τις προτάσεις της, θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν γίνουν.
Καλή μας επιτυχία. Καλό μας αγώνα.